Crkva Svete Nedelje, Prizren nalazi se na rednom broju 16 u arhivskom katalogu Komisije za sprovođenje obnove (RIC) iz maja 2009. godine. Prema izvornom tehničkom dosijeu, objekat je opisan kao: Jednobrodna crkva sa pripratom, pokrivenom kupolom. Ima ostataka fresaka. Sagrađena je tokom 1960 godine preko ostataka iz XIV.
Istorijat i arhitektonske odlike
Prema arhivskom dosijeu Komisije za sprovođenje obnove (RIC) pod rednim brojem 16, osnovni opis lokaliteta glasi: Jednobrodna crkva sa pripratom, pokrivenom kupolom. Ima ostataka fresaka. Sagrađena je tokom 1960 godine preko ostataka iz XIV. (engleski izvornik: One aisled church with narthex, covered by a dome. Remains of wall paintings. Built during the 1960s over the remains of a XIV c. church.). U arhivskoj dokumentaciji RIC-a ovaj opis služi kao polazna tehnička identifikacija građevinskog sklopa, materijala i pripadajućih objekata u porti ili kompleksu.
Obuhvaćena tenderskom partijom Ref. br. 9 u 2005. godini (zajedno sa Crkvom Sv. Spasa #06), zatim tenderima iz 2007. godine br. 43000-07-010-5-2-1 (popravka olovnog krova), 43000-07-014-5-2-1 (poništen) i 43000-07-020-5-2-1 (unutrašnje popravke zajedno sa Sabornom crkvom Sv. Đorđa #04 i Tutićevom crkvom #05, čiji je završetak potvrđen u izveštaju iz aprila 2009).
Stradanje i zatečeno stanje (mart 2004)
U rubrici 2004 — Procena štete (2004 Damage Assessment) u izvornom dosijeu RIC-a zabeleženo je sledeće stanje: Unutrašnjost crkve spaljena. Freske su oštećene vatrom i čađu. Spoljašnjost u dobrom stanju. (u engleskom parnjaku: Interior of the church burnt. Wall paintings damaged by fire and soot. Exterior in good condition.).
Podaci o oštećenjima u RIC dosijeima potiču iz tri zajedničke tehničke misije za procenu štete koje su Savet Evrope i Evropska komisija sproveli od maja do jula 2004. godine, uz učešće stručnjaka institucija za zaštitu spomenika i predstavnika Srpske pravoslavne crkve.
Tok obnove i konzervatorskih radova (2005–2009)
Tabelarni pregled ispod prikazuje hronologiju intervencija od 2005. do 2009. godine prema verifikovanom arhivskom dosijeu RIC-a i tenderskim registrima:
| Godina | Izvedeni radovi i zahvati | Status faze |
|---|---|---|
| 2005 | Popravka olovnog krovnog pokrivača. Nova hrastova vrata i popravka metalnih prozora. Popravka i ugradnja stuba oltara. Popravka ogradnih zidova i metalna ograda. | Izvršeno |
| 2006 | Nije bilo intervencija. | Izvršeno |
| 2007 | Nov olovni pokrivač. Unutrašnje popravke. Električne instalacije. | Izvršeno |
| 2008 | Nije bilo intervencija. | Izvršeno |
| 2009 | Restauracija zidnih slika | Planirano |
Analiza arhivskog dosijea br. 16 pokazuje tačan raspored radova po godinama u okviru mandata Komisije za sprovođenje obnove. Radovi iz 2005. godine bili su deo prve faze hitnih zaštitnih intervencija (konsolidacija, pokrivanje, zatvaranje otvora, raščišćavanje i ograđivanje) koje je RIC sproveo na ukupno 30 lokaliteta.
Pri čitanju rubrike za 2009. godinu neophodno je imati u vidu da engleski izvornik nosi naziv 2009 — Further Interventions Programmed (dalje planirane intervencije), dok je u srpskom prevodu upotrebljen kraći naslov 2009 — Dalje intervencije. Stoga navođenje radova pod 2009. godinom u arhivskom dosijeu predstavlja programski plan iz maja 2009, a ne dokaz da su ti radovi te godine i izvedeni.
Konzervatorski izazovi i stanje spomenika
Evidencija Komisije za ovaj spomenik zaključena je sa programskim presekom iz 2009. godine. godine, niti daje informacije o trenutnom režimu pristupa ili bogoslužbenom životu bez direktnog primarnog dokumenta.
Česta pitanja o spomeniku i obnovi
Kako je lokalitet br. 16 zaveden u originalnom katalogu RIC-a?
U engleskom katalogu zaveden je kao '16 CHURCH OF ST. KYRIAKE. Prizren.', a u srpskom katalogu kao '16 CRKVA SVETE NEDELJE u Prizrenu'.
Koja su oštećenja dokumentovana u proceni iz 2004. godine?
Prema izvornom dosijeu RIC-a: Unutrašnjost crkve spaljena. Freske su oštećene vatrom i čađu. Spoljašnjost u dobrom stanju..
Koji su radovi dokumentovani u prvoj fazi zaštite (2005)?
Za 2005. godinu u dosijeu je evidentirano: Popravka olovnog krovnog pokrivača. Nova hrastova vrata i popravka metalnih prozora. Popravka i ugradnja stuba oltara. Popravka ogradnih zidova i metalna ograda..
Koja je vremenska granica podataka u ovom dosijeu?
Primarni podaci o fazama radova zaključeni su sa arhivskim snimcima sajta RIC-a iz maja i jula 2009. godine. Stavke navedene pod 2009. godinom označavaju tada planirane radove ('Further Interventions Programmed'), a ne potvrdu njihovog kasnijeg završetka.
Izvori i literatura
- Report Submitted by UNMIK Pursuant to Article 2.2 of the Agreement Between UNMIK and the Council of Europe Related to the Framework Convention for the Protection of National Minorities (ACFC/SR/II(2009)002) — Savet Evrope / UNMIK (31. maj 2010.) · Izvorni dokument ↗
- RIC Archival Page: The Background / Uvod — Reconstruction Implementation Commission (RIC) — arhivski snimak (17. maj 2009.)
- RIC Archival Site Dossiers (/inc/{eng,srp}/sites/*.html, May–July 2009) — Reconstruction Implementation Commission (RIC) — arhivski snimci (17. maj 2009. / 28. jul 2009.)
- RIC Archival Page: RIC Mechanism / KSO mehanizam — Reconstruction Implementation Commission (RIC) — arhivski snimak (16. maj 2009.)
- RIC Archival Tender Lists 2005–2009 (/inc/{eng,srp}/–, May 2009) — Reconstruction Implementation Commission (RIC) — arhivski snimci (16. maj 2009.)
